Proto İranik Veya Bir İrani Dil Kategorisi - Kelime Etimolojisi ve Kökeni

Proto İranik Veya Bir İrani Dil Kategorisi

Bu sayfada, sitemizdeki Proto İranik Veya Bir İrani Dil kategorisi ile ilgili olan kelimelerin etimolojik incelemeleri listelenmiştir, ayrıntıları için kelimeye tıklayın.

Farsça χūn خون z "kan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen vohunī sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *χʷahun sözcüğünden evrilmiştir.
Farsça yār يار z "yardımcı, arkadaş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) aynı anlama gelen ayār veya ayyār veya adyavār sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aidyū- "yardım" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *adyāva-bara- "yardım-getiren" sözcüğünden evrilmiştir.
Farsça bāhādur باهادر z "soylu kişi, kahraman" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Moğolca aynı anlama gelen bagatır sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Türkçe bagatur "bir erkek adı, Hun Kağanı Mete'nin lakabı [MÖ 2. yy]" sözcüğü ile eş kökenlidir. Eski Türkçe sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) baga veya bhaga "bey, hükümdar" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Daha fazla bilgi için bey maddesine bakınız.
Farsça ābād veya ābādān آباد/آبادان z "bakımlı, bayındır, mamur, meskûn " fiilinden alıntıdır. Farsça fiil Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) aynı anlama gelen ābād veya āpātān fiilinden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *ā-pāta- "korunmuş" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) pātan "bakmak, korumak" fiilinden türetilmiştir.
Farsça çarāġ veya çirāġ چراغ z "kandil, lamba" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) çirāk sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *çira- "yanmak, ışımak" kökünden türetilmiştir.
Farsça fardā فردا z "1. gün doğumu, şafak, 2. yarın" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) aynı anlama gelen fratāk sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) bir sözcükten fra+ önekiyle türetilmiştir.
Farsça farsūde فرسوده z "geçmiş, eskimiş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça farsūdan, farsā- فرسودن, فرسا z "geçmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) frasavand "geçici" sözcüğü ile eş kökenlidir. Orta Farsça sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) ? sözcüğünden fra+ önekiyle türetilmiştir.
Farsça faryād veya firyād فرياد z "çağrı, çığlık" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) frayād "yardım" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) ? sözcüğünden fra+ önekiyle türetilmiştir.
Farsça nihālī نهالى z "döşeme, altlık" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça nihāl نهال z "döşek, döşeme" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) bir sözcükten ni+ önekiyle türetilmiştir.
Farsça parāgande پراگنده z "dağınık, saçılmış, parça parça" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) aynı anlama gelen paragandak sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *pari-kāna- "'çepeçevre-atılmış'" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *kan- "atmak" kökünden per+2 önekiyle türetilmiştir.
Farsça parēşān پريشان z "dağınık, dağıtmış" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça parēşīdan, parēş- پريشيدن, پريش z "dağıtmak, saçmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) ? sözcüğünden per+2 önekiyle türetilmiştir.
Farsça partav sūz پرتو سوز z "büyülteç" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça partav پرتو z "ışık" (NOT: Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *tap- "ısı, ışık" sözcüğünden per+2 önekiyle türetilmiştir. ) ve Farsça sūz سوز z "yakan" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Farsça sözcük Farsça sōχtan, sūz- سوختن, سوز z "yanmak, yakmak" fiilinden türetilmiştir. ) Daha fazla bilgi için tav2, softa maddelerine bakınız.
Farsça parvā پروا z "korku, çekinme, vaz geçme" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) ? sözcüğünden per+2 önekiyle türetilmiştir.
Farsça sagbān سگبان z "köpek bakıcısı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça sag سگ z "köpek" (NOT: Bu sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) aynı anlama gelen sak sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *sn-ka- sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kʷn-ka- biçiminden evrilmiştir. ) ve Farsça bān بان z "bakan, güden" sözcüklerinin bileşiğidir. Daha fazla bilgi için kanin, +ban maddelerine bakınız.
Farsça dāhre veya dahre داهره/دهره z "orak, ağaç budama bıçağı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *dāthra sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Bu sözcük Sanskritçe dātra दात्र z "orak" sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Sanskritçe dāti "ekin biçmek" fiilinden türetilmiştir. )
Arapça mlw kökünden gelen imlāˀ إملاء z "dikte etme, yazı yazdırma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice mlē מל z "1. dolu, 2. herekeli yani sesli harfleri bildiren noktaları doldurulmuş yazı" sözcüğünün ifˁāl vezni (IV) masdarı olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Aramice/Süryanice #mly מלי z "doldurma" kökünden türetilmiştir.
Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) aynı anlama gelen paδrām veya Soğdca patrām "neşe, huzur, mutluluk, sükûn" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *pati- "geri, tekrar (önek)" ve Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *rāma- "sükûn, barış ve mutluluk" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen rāma sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Daha fazla bilgi için ram maddesine bakınız.
Proto-İranca (Ana-İranca) bir sözcükten alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.
Hotan Saka dilinde kaba "bir tahıl ölçeği, çanak" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. (NOT: Sakaca sözcük Soğdca aynı anlama gelen kapç veya kapçē veya kapçīk sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) bir sözcükten evrilmiştir.
Soğdca aynı anlama gelen tikīn sözcüğü ile eş kökenlidir. Soğdca sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *takīna- "yiğit, cesur" sözcüğünden evrilmiştir.
Sonraki Sayfa

Gözde Aramalar

Yeni kelimeler mi keşfetmek istiyorsunuz, işte sitemizde aranma sıklığına göre son zamanlarda en çok aranan kelimelerin listesi.